Wikia

Polskie atrakcje Wiki

Kraków

Komentarze0
3strony na
tej wiki

Kraków - bardzo popularne i 3 co do wielkości miasto w Polsce o:

  • powierzchni - 326,8 km2
  • liczbie mieszkańców - 756 183
  • gęstości zaludnienia - 2312 os./km2
  • wysokości - 188 - 383 m.n.p.m
  • tablica rejestracyjna - KR
  • prawa miejskie - 5 czerwca 1257 rok

Jest tomiasto w aglomerancjii krakowskiej na prawach powiatu. Należy do gminy Kraków w powiecie krakowskim. Kraków leży w województwie małopolskim, którego jest stolicą.

WawelEdytuj

Kraków1.jpeg

Wawel

Jest to jedna z największych atrakcjii miasta. Składa się z kilku obiektow:
  • Zamek królewski
  • Katedra Wawelska
  • Smocza Jama

Historia WaweluEdytuj

Wapienne wzgórze, u którego stóp leniwie płyną wody Wisły, objęte było osadnictwem już kilkadziesiąt tysięcy lat temu. Zarówno dzisiejszy turysta jak i mieszkańcy Krakowa nie zdają sobie sprawy z faktu, że w czasach gdy powstawała potężna siedziba władców piastowskich, rozbudowywana w wiekach następnych przez kolejnych królów Rzeczypospolitej, otoczenie wzgórza wawelskiego wyglądało zupełnie inaczej niż obecnie.

Rozwój osadnictwa na obszarze dzisiejszego Krakowa został w dominującym stopniu zdeterminowany przez topografię terenu, na którą składały się wapienne wzgórza i wzniesienia Jury Krakowsko-Częstochowskiej, rozdzielone zdradliwymi wodami Wisły, wtedy jeszcze zupełnie nieuregulowanej, tworzącej rozlewiska, otoczonej moczarami i bagnami.

Kraków2.jpeg
Tak więc początkowo osadnictwo rozwijało się w niesprzyjających warunkach, na niewielkich wzniesieniach poszatkowanych siecią odnóg Wisły oraz pomniejszych rzek i dopiero z czasem nastąpił proces łączenia się poszczególnych osad w jeden organizm miejski. Procesowi temu towarzyszyło stopniowe zasypywanie wszelkich zagłębień i nierówności terenu.

Zanim u schyłku X wieku wojska piastowskie zdobyły Kraków, na wzgórzu wawelskim istniał gród Wiślan, który w międzyczasie przeszedł także pod panowanie wielkomorawskie. Jednakże ze względu na brak materiałów źródłowych, na temat historii wzgórza przed włączeniem do księstwa i monarchii piastowskiej, można powiedzieć bardzo niewiele.

Pod rządami Piastów rozpoczął się zdecydowanie szybszy rozwój osady na Wawelu. Tutaj umieszczono stolicę diecezji, od roku 1000 podporządkowaną metropolii gnieźnieńskiej. Jakiś czas później, Wawel stał się główną siedzibą piastowskiego księcia, a w czasach panowania Kazimierza Odnowiciela stolicą królestwa.

Kraków3.jpeg
Początkowy okres rozwoju wiąże się z wprowadzeniem techniki murarskiej, która zastąpiła - przynajmniej w zakresie konstrukcji sakralnych i obronnych - budowle drewniane. Rdzeniem przedlokacyjnej osady krakowskiej było wzgórze wawelskie i to właśnie na nim wzniesiono w tym okresie kilka budowli kamiennych. Wśród nich znajdowała się Rotunda Najświętszej Panny Marii, pełniąca najpewniej funkcję pałacowej kaplicy. Idea kaplicy pałacowej p.w. Panny Marii wywodzi się z tradycji karolińskiej i stanowi symbol suwerennej władzy przejęty przez Karola Wielkiego z Bizancjum. Ta tradycja nie była obca Mieszkowi I, Bolesławowi Chrobremu jak i ich następcom.

W jedenastym stuleciu wzniesiono na wzgórzu wawelskim także inne kamienne budowle m.in. drugą katedrę (Hermana), poświęconą w 1142 r., z której do obecnych czasów przetrwała krypta św. Leonarda, dolna część wieży Srebrnych Dzwonów i przyziemie wieży zegarowej. Wybudowano także po raz pierwszy na ziemiach pozostających we władaniu Piastów, kamienną, mieszkalną wieżę obronną. W rezultacie prowadzonych prac, na początku XII wieku na wzgórzu wawelskim istniało kilkanaście kamiennych obiektów o charakterze monumentalnym.

Kraków4.jpeg
Do końca epoki romańskiej wzgórze wawelskie wzbogaciło się o kolejne budowle kamienne, lecz dominującym i pozostającym w powszechnym użyciu budulcem było drewno. Wzniesiona w tym okresie, wspomniana wcześniej katedra pod względem wielkościowym tylko w niewielkim stopniu ustępuje obecnie istniejącej. O stylu panującym wewnątrz ówczesnej katedry świadczy zachowana w podziemiach krypta św. Leonarda, wybudowana w pierwszych latach XII wieku. Warto zwrócić uwagę, że znajdująca się pod ziemią krypta, po swoim ukończeniu była pogrążona w ziemi tylko do głębokości około jednego metra i poprzez wąskie okienko apsydy była naturalnie oświetlona.

Katedra Hermana swoim wyglądem mogła być zbliżona do późniejszej i najprawdopodobniej wzorowanej na niej kolegiaty we wsi Tum pod Łęczycą.

Kraków5.jpeg
W wieku XIII na ziemiach królestwa pojawił się styl gotycki, na początku tegoż stulecia, a dokładnie w roku 1306 rozpoczął się okres panowania Władysława Łokietka, który jako pierwszy koronował się na Wawelu. Wydarzenie to zapoczątkowało kilkuwiekowy okres, w którym katedra była miejscem koronacji królów i jednocześnie ich nekropolią.

Kolejne duże zmiany na Wawelu to czas panowania Kazimierza Wielkiego, który rozpoczął przebudowę zamku w stylu gotyckim. Wzniesiono wtedy kamienną wieżę mieszkalną, zwaną dziś Kurzą Stopką. Kolejno powstawały części gotyckiego zamku, który w rezultacie był budowlą niewiele mniejszą od istniejącej obecnie.

W wieku XIV wybudowano kolejną (trzecią) katedrę. Powstawała stopniowo, kiedy wznoszony był chór wschodni, wciąż użytkowano jej zachodnią część z kryptą św. Leonarda. Najpierw wzniesiono część z długim prezbiterium wraz z ambitem, a w latach późniejszych korpus nawy głównej, do którego włączono pozostałości poprzedniej katedry w postaci krypty św. Leonarda i narożnych wież. Jedną z najbardziej charakterystycznych cech katedry jest nowatorski system budowania sklepień, który potem naśladowano w całym królestwie.

W roku 1499 gotycki zamek strawiły płomienie pożaru, a odbudowa prowadzona od początku XVI wieku,
Kraków6.jpeg
nadała budowli zupełnie nowy charakter. Zatrudnienie na dworze królewskim przybyłego z Italii Franciszka Florentczyka, zapoczątkowało serię dzieł inspirowanych wzorami typowo włoskimi, które na długi czas zadomowiły się w królewskim grodzie. Odbudowa rezydencji rozpoczęła się za panowania Aleksandra Jagiellończyka (1501-1506), a zakończono ją około roku 1535 kiedy królem był Zygmunt Stary (1506-1548).

W pierwszej kolejności wzniesiono skrzydło zachodnie (położone najbliżej katedry), z przeznaczeniem na pałac dla króla Aleksandra. Jego twórcą był Eberhard Rosemberger pochodzący z Koblencji, lecz mieszkający w Krakowie. Król Zygmunt Stary za którego panowania ukończono prace w tym skrzydle, kontynuował rozbudowę zamku. Skrzydło północne wznieśli ci sami budowniczowie w drugim dziesięcioleciu XVI wieku. Do dwóch istniejących części Franciszek Florentczyk dobudował krużganki. W latach dwudziestych kontynuowano rozbudowę, wtedy pod kierunkiem mistrza Benedykta powstało skrzydło wschodnie. Dzieło rozbudowy zakończone zostało przez Bartolomea Berrecciego, który w kolejnej dekadzie wzniósł mur południowy, a całość założenia zwieńczył arkadami kolumnowymi.

Pomimo że budowę poszczególnych części prowadzono pod kierunkiem różnych mistrzów, całość stworzyła niezwykle piękną i oryginalną kompozycję będącą połączeniem wzorców włoskich z tradycjami królestwa polskiego. Dwukrotnie wyższą od innych kondygnację reprezentacyjną tzw. piano nobile, umieszczono na samej górze, całość zamku nakryto spadzistymi dachami, a więc wykorzystano renesansowy styl tworząc coś zupełnie nowego. Rdzeniem gmachu stał się nieregularny, czworoboczny dziedziniec, zamknięty przez
Kraków.jpeg
trójkondygnacyjne krużganki, których budowę rozpoczął wspomniany wcześniej Franciszek Florentczyk. W swoim dziele zastosował rozwiązanie znane z licznych budowli florenckich, posiadających dwa piętra loggi arkadowych i górną kondygnację zamkniętą prosta linią. Usytuowanie wysokich sal reprezentacyjnych wymusiło użycie bardzo smukłych, niemalże gotyckich kolumn drugiego piętra, których celem jest podtrzymywanie konstrukcji dachu.

Podsumowując, XVI-wieczny zamek królewski był konstrukcją inspirowaną sztuką renesansu, przeszczepioną z Italii, ale podporządkowaną lokalnej tradycji. Łączył w sobie zachowane po pożarze gotyckie fragmenty z nowo wybudowanymi formami, a nowo wykonywane detale architektoniczne (kamienne odrzwia, obramienia okienne), łączyły zarówno przeważające motywy gotyckie z renesansowymi.

W owych czasach wnętrze zamkowego dziedzińca jawiło się zupełnie inaczej niż w czasach obecnych. Oryginalny charakter zamku, spotęgowany był jego barwnością i udanym połączeniem wykształconej przez przeszło dwa wieki tradycji gotyckiej ze stylem renesansowym. Zewnętrzne, nie tynkowane mury zamku posiadały barwę czerwoną, ponieważ cegły były dodatkowo zabarwiane. Kontrastowały z nią jasne obramienia okien w kolorze naturalnego kamienia. Całość nakryta była dachem, z kolorowych, ułożonych w deseń dachówek. Zamkowy dziedziniec znajdował się poniżej obecnego poziomu, co powodowało że krużgankowe arkady nabierały jeszcze większej smukłości, dodatkowo pokryty był tłuczoną cegłą, a wszystkie kolumny krużganków pomalowano na czerwono co kontrastowało ze ściennymi malowidłami, utrzymanymi w błękitnych odcieniach. Wysoko, tuż ponad okapem dachów, lśniły w blasku słońca, złocone rozety.

Po szesnastoletniej rozbudowie Wawel osiągnąl punkt rozkwitu. Dwa następujące po sobie wydarzenia rozpoczęły powolną degradację zamku. Pierwsze z nich czyli pożar z roku 1595, po którym rozpoczęła się odbudowa i przebudowa pod kierunkiem Giovanniego Trevano (powstały wtedy słynne schody Senatorskie), a drugie to opuszczenie wzgórza wawelskiego przez króla Zygmunta III w roku 1609.

Choć początek siedemnastego stulecia przyniósł do Rzeczpospolitej nowy styl architektoniczny - barok, który objawił się w postaci kościoła św. Piotra i św. Pawła, to sama zabudowa wzgórza wawelskiego nie podlegała już takim przemianom jak wcześniej. Wiek XVII był czasem ciągłych wojen, prowadzących do wyniszczenia kraju. Kraków wraz z zamkiem królewskim, znacznie podupadł po przeniesieniu funkcji stołecznych do Warszawy, efekt ten został spotęgowany przez potop szwedzki w latach 1655-1657. Dość powiedzieć, że o ile na początku wieku miasto liczyło około 30 tysięcy mieszkańców, to pod koniec siedemnastego wieku jego liczba spadła do około 10 tysięcy, co więcej już na początku wieku XVIII nastąpiła kolejna inwazja szwedzka, miasto musiało płacić olbrzymie kontrybucje, a jakby nieszczęść było mało, Kraków nawiedziła epidemia. Zaprószenie ognia przez szwedzkich żołnierzy w 1702 roku, spowodowało największy pożar w historii Wawelu, który zniszczył dużą część renesansowych wnętrz.

Warto podkreślić jednak fakt, że mimo iż Kraków znalazł się na równi pochyłej, czemu towarzyszyło ubożenie mieszczaństwa, to osiągający coraz większą potęgę gospodarczą kościół katolicki fundował kolejne budynki klasztorne i kościoły. W samej pierwszej połowie XVII wieku powstało w obrębie ograniczających rozwój murów miejskich... 17 nowych kościołów, 22 klasztory, nie licząc barokowych kaplic i świątyń przebudowanych w nowym stylu. W rezultacie miasto ubożało w coraz większym stopniu, pod koniec XVIII wieku w Krakowie istniały 64 kościoły, a do duchowieństwa należała 1/3 powierzchni miasta (wszystkie posiadłości kleru zwolnione były od prawa miejskiego i opłat do miejskiej kasy).

Najtrudniejszy rozdział w historii wzgórza zamkowego rozpoczął się wraz z trzecim rozbiorem Polski w roku 1795. Najpierw skarbiec koronny został prawie doszczętnie obrabowany przez Niemców, a potem cały zamek został zajęty przez austriackie wojska i zamieniony w wojskowe koszary. Przebudowa została przeprowadzona przez adiunkta dyrekcji budownictwa wojskowego, Jana Chrzciciela Markla. Jak łatwo sobie wyobrazić, użytkowanie przez ponad sto lat obiektu przez żołnierzy spowodowało ogromną dewastację całego wzgórza. Sukcesywnie wyburzano kolejne budowle, a całość opasano systemem nowoczesnych fortyfikacji, co więcej przy południowo-zachodniej krawędzi wybudowano zupełnie nie pasujący do tego miejsca budynek szpitala wojskowego. Podejmowane dwukrotnie w ciągu XIX wieku próby rewaloryzacji Wawelu, nie przyniosły żadnych efektów.

Wysiłki Polaków zostały nagrodzone dopiero w 1905 roku, kiedy cesarz Franciszek Józef wyraził zgodę na opuszczenie przez wojsko wzgórza. Ceną za to, było m.in. wybudowanie koszar wojskowych (obecne budynki Politechniki Krakowskiej przy ul. Warszawskiej), szpitala wojskowego (przy ulicy Wrocławskiej), a wzgórze wawelskie miało pełnić funkcję oficjalnej rezydencji cesarza.

Pod kierownictwem Zygmunta Hendla, a następnie Adolfa Szyszko-Bohusza, prowadzone były szczegółowe badania archeologiczne i prace restauratorskie. Działań tych, nie przerwała nawet I wojna światowa. To właśnie wtedy odkryto rotundę Najświętszej Panny Marii w... murach budynku kuchni królewskich.

Ostatni jak na razie bardzo zły okres dla zamku, nadszedł w pierwszych dniach września 1939 roku. Tylko cześć najcenniejszych zbiorów została wywieziona bezpiecznie z zamku (m.in. miecz koronacyjny "Szczerbiec" i wspaniała kolekcja arrasów), całą resztę znów zajęli Niemcy, przeznaczając Wawel na siedzibę władz Generalnej Guberni i rezydencję Hansa Franka. W tym okresie przebudowany został budynek kuchni królewskich - tak więc stojąc dziś na dziedzińcu zamkowym, możemy podziwiać najczystszy przykład architektury żywcem wzięty z III Rzeszy.

Po wojnie wznowiono działalność konserwatorską, na przełomie lat 50-tych i 60-tych powróciły z Kanady (po długich i burzliwych przygodach) skarby ewakuowane w 1939 roku, w rezultacie na Wawelu powstała niezwykle cenna kolekcja, łączące w sobie różne pod względem tematyki wystawy.

Kilka praktycznych informacjii o WaweluEdytuj

Ekspozycje na Wawelu to: Reprezentacyjne Komnaty Krolewskie, Prywatne Apartamenty Krolewskie, Skarbiec koronny i zbrojownia, Sztuka Wschodu i Wawel Zaginiony. W katedrze można odwiedzić piękny wystrój wewnętrzny, groby królewskie, Dzwon Zygmunt, i Muzeum Katedralne, ponadto na Wawelu mozna podziwiać Trasy Sezonowe: Smocza Jama, Baszta Sandomierska, Dzieje wzgórza Wawelskiego, Ogródek Królewki (trasa nieczynna do odwołania.

Bazylika MariackaEdytuj

Kraków10.jpeg
Kościół archiprezbiterialny p.w. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny, kościół Mariacki – Jeden z największych i najważniejszy,

Kościół archiprezbiterialny p.w. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny, kościół Mariacki – Jeden z największych i najważniejszy, po Katedrze Wawelskiej, kościół Krakowa; od 1963 roku Bazylika. Należy do najbardziej znanych zabytków Krakowa i Polski. Położony jest przy północno-wschodnim narożniku Rynku Głównego, na Placu Mariackim.


Według Jana Długosza kościół parafialny przy Rynku miasta Krakowa zostałufundowany przez biskupa krakowskiego Iwona Odrowąża w latach 1221-1222. W latach 1290-1300 wzniesiono, częściowo na jego fundamentach, nowy kościół w stylu wczesnogotyckim, poświęcony w 1320 roku.



Został on następnie gruntownie przebudowany. W latach około 1355-1365 przy znaczącym udziale Mikołaja Wierzynka starszego (patrycjusza krakowskiego i stolnika sandomierskiego) wzniesiono wydłużone jednoprzestrzenne prezbiterium przeprute wysokimi oknami, które wypełnione zostały witrażami w latach około 1360-1400. Wraz z budową prezbiterium rozpoczęto prace przy nowym korpusie nawowym, który początkowo
Kraków11.jpeg

Wnętrze kościoła

miał mieć formę trójnawowej hali. Roboty te jednak opóźniały się, a pierwotna koncepcja uległa zmianie i ostatecznie u schyłku wieku XIV powstał bazylikowy korpus wzorowany na części zachodniej katedry na Wawelu. Przekryty on został w latach 1395-97 sklepieniem krzyżowo-żebrowym przez mistrza Mikołaja Werhnera z Pragi. W latach 1435-1446 przy zewnętrznych murach naw bocznych dobudowano kaplice. Większość z nich była dziełem mistrza Franciszka Wiechonia z Kleparza. W tym też czasie podwyższona została wieża północna, przystosowana do pełnienia funkcji strażnicy miejskiej. W roku 1478 cieśla Maciej Heringk nakrył wieżę charakterystycznym wielobocznym hełmem. Hełm ten ozdobiony został złoconą koroną maryjną w roku 1666.

W latach 1477 - 1489 wieku świątynia Mariacka wzbogaciła się o arcydzieło rzeźbiarskie późnego gotyku – nowy ołtarz główny dłuta Wita Stwosza, ufundowany przez rajców miejskich.

W XVI i XVII wieku kościół Mariacki zyskałnowe kaplice, nagrobki oraz ołtarze, w późniejszych wiekach wymienione na nowe. Manierystyczne ołtarze św. Agnieszki oraz śś. Katarzyny i Doroty odnaleziono ostatnio w
Kraków12.jpeg

Ołtarz Wita Stworza

Iwanowicach, barokowe ołtarze św. Józefa i św. Anny w kościele parafialnym w Brzeszczach koło Oświęcimia. Pod koniec XVII wieku w kościele wymieniono posadzkę i wzniesiono dwa okazałe portale wykonane z czarnego wapienia dębnickiego. W XVIII wieku na polecenie archiprezbitera Jacka Łopackiego, wnętrze kościoła poddano gruntownej modernizacji w stylu późnego baroku. Wymieniono wtedy ołtarze, sprzęt, wyposażenie a na ściany nałożono pilastry i belkowanie, sklepienia pokryte zostały iluzjonistyczną polichromią autorstwa Andrzeja Radwańskiego. Z tego okresu pochodzi również późnobarokowa kruchta ustawiona w fasadzie.

W roku 1795 zlikwidowano przykościelny cmentarz. W ten sposób powstał plac Mariacki. Część ocalałych epitafiów została przeniesiona na mury świątyni. W latach 90. XIX stulecia, architekt Tadeusz Stryjeński przeprowadził kompleksową restaurację kościoła, w trakcie której zregotycyzowano wnętrze. Świątynia zyskała nową dekorację malarską projektu Jana Matejki. Przy wykonaniu polichromii współpracowali. Stanisław Wyspiański i Józef Mehoffer.

Kościół Mariacki szcególnie słynie z ołtarzu Wita Stworza jak już było napisane ołtarz jest gotycki, zbudowany w latach 1477 - 1489. Bazylika stanowi dużą atrakcje Krakowa i jest jednym z symboli miasta.

SukienniceEdytuj

Kraków8.jpeg

Sukiennice

Sukiennice znajdują się na Rynku Głównym w Krakowie. Stanowią jeden z jego symboli. Sukiennice podlegały przez wieki wielu przemianom i ich obecny kształt w niczym nie przypomina dawnych sukiennic. Już w roku 1257 książę Boleslaw Wstydliwy przy lokacji Krakowa zobowiązał się postawić kramy sukienne. Stanowiły one podwójny rząd kramów kamiennych, tworzących jakby uliczkę pośrodku Rynku. Sukiennice w tej postaci przetrwały do połowy XIV stulecia. Napoczątku były kramy sukienne, ale przed 1358 rokiem nowe gotyckie sukiennice ufundował Kazimierz Wielki. Środkowa hala o długości 108 m i szerokości 10 m z dwóch
Kraków9.jpeg
stron miała dostawione dwa rzędy kramów na głębokość 7,5 m. W osi długiej było to 18 kramów, które nakryte były sklepieniami, a otwarte do wnętrza ostrołukowymi lub półkolistymi portalami. W 1555 roku Sukiennice spłonęły. Odnowiono je i dodano kilka nowych fragmentow: budynek zwieńczono attyką o podziałach arkadowych i grzebieniu z maszkaronami projektu Santo Gucciego. Dobudowano także kolumnowe loggie, które zaprojektował Jan Mario Padovano. W roku 1601 przebito przejście w poprzek Sukiennic i ozdobiono je ryzalitami. W ramach porządkowania Rynku w latach 1875 - 1879 sukiennice przebudowano według projektu Tomasza Prylińskiego. Dolna hala została przekształcona w ciąg drewnianych kramów handlowych, rozlokowanych wzdłuż ścian.

Brama FloriańskaEdytuj

Kraków13.jpg
Brama Floriańska to średniowieczna brama z basztą, położona na Starym Mieście w Krakowie. Pozostałość po dawnych murach miejskich. Jedna z ośmiu krakowskich bram obronnych.

W XIII i XIV wieku Kraków otoczono murem. Brama Floriańska, o której źródła pisane wspominają od 1307 roku, była jedną z bram w murach obronnych. Przez bramę biegł trakt do Kleparza koło Kościoła św. Floriana; tutaj też zaczynała się [http://pl.wikipedia.org/wiki/Droga_Kr%C3%B3lewska_%28Krak%C3%B3w%29 Droga Królewska na Wawel. ]

Jest to duża atrakcja i jeden z symboli Krakowa. Zwiedzający nigdy nie zapominają o tej bramie z obrazem św. Floriana u szczytu.

BarbakanEdytuj

Jest to najbardziej wysunięta na północ część fortyfikacji miejskich w Krakowie.

Stanowi wycinek koła o średnicy wewnętrznej 24,40 m, a grubość murów sięga powyżej 3 m. Jest to gotycka budowla z siedmioma wieżyczkami. Dawniej był połączony z Bramą Floriańską długą szyją i jego głównym zadaniem była jej obrona.

Kraków14.jpeg
Został wzniesiony w latach 1498 - 1499 za panowania Jana Olbrachta w obawie przed najazdem wołosko-tureckim zagrażającym Krakowowi po klęsce bukowińskiej. Według oceny specjalistów w okresie od XV do XVIII wieku był fortecą nie do zdobycia.

Na barbakanie znajduje się płyta poświęcona Marcinowi Ocewiczowi. Jak głosi legenda, podczas konfederacji barskiej, gdy zabrakło mu amunicji przy obronie Krakowa, nabił karabin guzikiem od czamary i zabił rosyjskiego dowódcę Panina.

Obecnie barbakan jest oddziałem Muzeum historyczne Miasta Krakowa. Wykorzystywany jest jako miejsce ekspozycji różnorodnych wystaw, jako arena walk sportowych np. mistrzostw Polski w szermierce bądź historyzowanych walk rycerskich i tańców dworskich.

Żydowska dzielnica KazimierzEdytuj

Kraków 15.jpg

Ratusz kazimierski

To częśćKrakowa wchodząca w skład Dzielnicy I Star4e Miasto. Od swojego powstania w XIV wieku do początków XIX wieku Kazimierz był samodzielnym miastem, położonym na południe od Krakowa i oddzielonym od niego Wisłą. Jego północno-wschodnią część stanowiła historyczna dzielnica żydowską, przez wiele wieków Kazimierz był miejscem współistnienia i przenikania się kultury żydowskiej i chrześcijańskiej. Obecnie stanowi jedną z ważniejszych atrakcji turystycznych Krakowa, jest tez ważnym centrum życia kulturalnego miasta. Krakowski Kazimierz jest miejscem szczególnym i niezwykłym, a zarazem różnorodnym pod względem społecznym, kulturowym, architektonicznym czy religijnym. Tutaj historia przeplata się z życiem współczesnym
Kraków16.jpeg

Synagoga Remuh

na każdej z ulic i w każdej z kamienic. Jedynie tu możemy zaobserwować przenikanie się tradycji chrześcijańskich oraz żydowskich – na przykład w miejscach gdzie krzyżują się ulice Rabina Meiselsa z ulicą Bożego Ciała czy ulica Berka Joselewicza z ulicą św. Sebastiana.

Niewątpliwie jest to dzielnica ze wspaniałymi zabytkami i tradycjami. Wśród tutejszych zabytków wyróżniają się kościoły Bożego Ciała i św. Katarzyny, kościół O.O Paulinów na Skałce i św. Trojcy (o tych miejscach więcej w dalszych częściach artykułu), również ratusz na Placu Wolnica i cały zespół zabytków architektury przemysłowej na ulicy św. Wawrzyńca.

Dawny Kazimierz dzielił się na część chrześcijańską i żydowską. Miasto żydowskie obejmowało teren obecnych ulic Miodowej, Starowiślnej, Św. Wawrzyńca, Wąskiej, Józefa i Nowej, były one wydzielone parkanami i kamiennym murem, który istniał do 1800 roku. Natomiast na przecięciu ulic Jakuba i Józefa
Krakow17.jpeg
mieściła się jedna z trzech bram wjazdowych. Centrum stanowiła dzisiejsza ulica Szeroka. Tam też, a także w sąsiednich uliczkach powstały liczne bóżnice, cmentarz, łaźnia kahalna oraz liczne kamienice.

Przy samej ulicy Szerokiej znajduje się pięć bożnic. Najstarsza – Stara Bożnica, zniszczona podczas wojny, została odrestaurowana i dziś mieszczą się tam zbiory judaistyczne Muzeum Historycznego Krakowa. Jedyną czynną obecnie ortodoksyjną bożnicą jest Bożnica Remuh (ul. Szeroka 40). W pobliżu znajduje się jeden z najstarszych w Europie i w Polsce cmentarzy żydowskich, na którym grzebano Żydów od połowy XVI do połowy XIX wieku. Jednakże najstarszy, a zarazem pierwszy cmentarz żydowski mieścił się obok nieistniejącego już stawu poza murami miejskimi od strony północno-wschodniej, w okolicach dzisiejszej ulicy Dajwór. W roku 1800 powstał nowy cmentarz przy ulicy Miodowej 55. Natomiast przy ul. Szerokiej 6 była mykwa – rytualna łaźnia dla mężczyzn i kobiet.

Oto najważniejsze z zabytków teraźniejszego krakowskiego żydowskiego Kazimierza, nie wlączając obiektów chrześcijańskich:

  • synagogi:
    Krakow18.jpeg

    Synagoga Izaaka

    • Stara (pocz. XV w. - 1407 ?)
    • Izaaka (1644)
    • Kupa (1643)
    • Remuh (1553)
    • Tempel (1862)
    • Wysoka(1563?)
    • Poppera (1620)
  • cmentarze:
    Krakow19.jpeg

    Synagoga Tempel

    • Cmentarz Remuh (Stary cmentarz żydowski)
    • Nowy cmentarz żydowski
  • dawny ratusz
  • dawny rynek - Plac Wolnica
  • Mykwa
  • rzeźnia drobiu (przy Placu Nowym)

Zabytki Kazimierza wraz ze ścisłym Starym Miastem i Wawelem zostały zapisane na liście światowego dziedzictwa UNESCO w 1978 r.

Przez wiele lat dzielnica Kazimierz kojarzyła się z ruderami, opuszczonymi domami, itp. Jednak kilkanaście lat temu zaczęła ona powracać do życia. Znacznie przyczyniły się do tego m.in. Festiwal Kultury Żydowskiej. Obecnie żydowka społeczność Krakowa liczy sobie 150 osób.

Dziś Kazimierz jest sercem nocnego życia Krakowa. To tutaj znajduje się najwięcej pubów, restauracji i kawiarni, gdzie turyści, a także mieszkańcy przesiadują od rana do późnych godzin nocnych. Coraz więcej
Krakow20.jpeg

Panorama Kazimierza

artystów przeprowadza się na Kazimierz, odnajdując tutaj unikalną atmosferę i niepowtarzalny klimat. I coraz więcej tutaj turystów, dla większości których zobaczenie Kazimierza jest takim samym obowiązkiem jak spacer po Rynku Głownym i wysłuchanie hejnału z wieży mariackiej. Na Placu Nowym latem odbywają się liczne festiwale i imprezy, które służą promowaniu tej pięknej dzielnicy. Przez cały rok pojawiają się tutaj turyści zwiedzający zabytki. Znajduje się tu także wiele hosteli mogących ugościć przyjezdnych. Dzięki temu Kazimierz staje się coraz bardziej popularny i można stwierdzić, że skutecznie konkuruje z Rynkiem Głównym o klientów.

Najbardziej popularnym z odbywających się tu festiwali jest coroczny Festiwal Kultury Żydowskiej zwykle organizowany przy ulicy Szerokiej. Warto też wziąć udział w Święcie Zupy czy Święcie Ulicy Józefa, które również przyciągają liczne rzesze ludzi. Znajduje się tu także teatr Sceny El-Jot przy ulicy Miodowej, a także liczne galerie.

Galerie i muzeaEdytuj

  • Galerie d'Art Naif
    Krakow21.jpeg

    Synagoga Stara

    Kraków22.jpeg

    Synagoga Wysoka

  • Galeria Labirynt
  • Galeria Nova
  • Galeria Olympia
  • Otwarta Pracownia
  • Galeria Raven
  • Galeria Szalom
  • Muzeum Galicja
  • Galeria Persja

TeatryEdytuj

  • Teatr Nowy
  • Teatr Eloe
  • Teatr Żydowki (Kolejarza)
  • Scena Kameralna Starego Teatru

Kościół na SkałceEdytuj

Kościół św. Michała i przylegający do niego klasztor paulinów – kompleks sakralny, znajdujący się w Krakowie przy ulicy Skałecznej 15. Nazywany jest potocznie Skałką.

Jest to sanktuarium męczeństwa św. Stanislawa biskupa krakowskiego, znajdujące się niedaleko Wawelu, nad
Kraków Skałka.jpg
Wisłą, na niewielkim wzgórzu, zbudowanym z białego wapienia jurajskiego.

Według legendy stała tu niegdyś świątynia pogańska i na jej miejscu zbudowano kościół romański pw. św. Michała Archanioła. W XIV wieku gotycką świątynię postawił Kazimierz III Wielki. Od 1472 opiekuje się nią Zakon Świętego Pawła Pierwszego Pustelnika, sprowadzony do Krakowa przez Jana Długosza, który niebawem wystawił nowy kościół. Jan Długosz w 1480 spoczął na Skałce.

Z kościołem na Skałce związana jest historia zmagania się dwóch potęg: świeckiej – reprezentowanej przez króla Bolesława Śmiałego i kościelnej – reprezentowanej przez biskupa krakowskiego Stanisława. W 1079 biskup został za zdradę stanu skazany przez króla na śmierć i ścięty (wg legendy właśnie na Skałce), ale w konsekwencji król musiał opuścić kraj. Kościół uznał biskupa świętym i kanonizował go w 1253. PapieżInnocenty IV jako podstawę kanonizacji przyjął cuda czynione nad grobem biskupa. W 750 rocznicę kanonizacji Ojciec Święty Jan Paweł II podniósł kościół na Skałce do rangi bazyliki mniejszej.

Od 1089 zwłoki biskupa spoczywają w katedrze wawelskiej, ale to Skałka jest miejscem jego kultu. Przed trumną biskupa w katedrze wawelskiej koronowano królów polskich. Do ceremoniału koronacyjnego należała także pielgrzymka pokutna z Wawelu na Skałkę.

Kościół św. Apostołów Piotra i PawłaEdytuj

Kościół piotra i pawła kraków.jpg
To kościół rzymskokatolicki położony przyulicy Grodzkiej 52a.

Znajduje się we wschodniej części placu św. Marii Magdaleny w pobliżu kościoła św. Andrzeja. Jest to prawdopodobnie największy pod względem pojemności kościół zabytkowy w Krakowie.

Od 1842 roku służy parafii Wszystkich Świętych.

Jest to pierwsza budowla architektury barokowej w Krakowie. Ufundowana została dla jezuitów przez króla Zygmunta III Wazę. Plan kościoła wykonał prawdopodobnie Giovanni de Rossis, plan ten był realizowany od 1597 roku - najpierw przez Józefa Britiusa, a następnie modyfikowany przez Giovanniego Marię Bernardionego. Ostateczny kształt kościołowi nadał w latach 1605 - 1619 Giovanni Trevano i to on jest autorem fasady, kopuły i wystroju wnętrza.

Uroczystej konsekracjii kościoła dokonano 8 lipca 1635 roku. W latach 1809 - 1815 świątynia służyła jako cerkiew prawosławna. Od 1842 roku służy Parafii Wszystkich Świętych. W roku 1960 kościół podniesiono do rangi bazyliki mniejszej.

CiekawostkiEdytuj

  • W podziemiach kościoła pochowany jest ks. Piotr Skarga.
  • Od stycznia 2010 r. trwają prace nad utworzeniem w podziemiach Panteonu Narodowego.
  • W kościele jest zawieszone najdłuższe w Polsce wahadło Foucaulta (46,5 m). Co czwartek odbywają się demonstracje pozwalające zaobserwować (pośrednio) ruch obrotowy Ziemi wokół własnej osi.

Uniwersytet JagiellońskiEdytuj

Collegium mainus.jpg

Collegium Mainus

Najstarsza polska szkola wyższa, jeden z najstarszych uniwersytetów na świecie, mieszczący się w Krakowie.

Uniwersytet (studium generale) został założony w 1364 w Kazimierzu z fundacji Kazimierza III Wielkiego i odnowiony w 1400 w Krakowie przez Władysława II Jagiełłę z fundacji Jadwigi Andygaweńskiej. W 1817 nadano mu nazwę Jagielloński, by podkreślić jego związki z tą dynastią.

Istnieją dwa najbardziej popularne części uniwersytetu:

  • Collegium Novum
  • Collegium Maius

Pomnik Smoka WawelskiegoEdytuj

Smok wawelski.jpeg
Jest to rzeźba smoka wawelskiego stojąca u wyjściu ze Smoczej Jamy. Jest dużą atrakcją turystyczną, ponieważ smok zionie ogniem.

Wieża RatuszowaEdytuj

Wieża ratuszowa kraków.jpg

Wieża ratuszowa

Gotycka wieża z XIV wieku znajdująca się na Rynku Głownym w Krakowie, o wysokości 70 m. Ocalała ze zburzonego w 1820 roku ratusza – wówczas głównego gmachu administracyjnego Krakowa.

Wśród budynków na Rynku, Ratusz wyróżniał się swoją sylwetką: wysoka wieża, zwieńczona kiedyś gotyckim hełmem z zegarem, z przylegającym korpusem zamkniętym trójkątnym szczytem i spichlerz. Dawniej znajdowały się w nim Izba Pańska, Izba Ławnicza i w podziemiach więzienie z izbą tortur.

Kościół św. WojciechaEdytuj

Kraków kościół wojciecha.jpeg

Kościół św. Wojciecha

Pierwotnie romański, w XVII i XVIII wieku przebudowany w stylu barokowym. Znajduje się na Rynku Głównym zaraz obok wielkiego Kościoła Mariackiego. Ogólnie kościół jest malutki. W podziemiach kościoła znajduje się ekspozycja związana z historią Rynku.

Kościół św. Franciszka z Asyżu i klasztor franciszkanówEdytuj

Kraków kościół franciszka.jpg

Kościół św. Franciszka z Asyżu

Kompleks sakralny znajdujący się przy ulicy Franciszkańskiej 2. Kościół, jako jeden z pierwszych w Krakowie, został wyróżniony 23 lutego 1920 roku tytułem bazyliki mniejszej. Kościół posiada trzy kaplicę. Jednym z mieszkańców klasztoru był św. Maksymilian Kolbe.

Pomnik Adama MickiewiczaEdytuj

Kraków pomnik mickiewicza.jpg

Pomnik Adama Mickiewicza

Znajduje się na Rynku Głównym, u wylotu Sukiennic w kierunku ulicy Siennej.

Pomnik powstał według projektu Teodora Rygiera, uroczyste odsłonięcie nastąpiło 16 czerwca 1898 r, czyli w setnym roku urodzin Adama Mickiewicza. 17 sierpnia 1940 pomnik został zniszczony przez hitlerowców, ale już 15 lat później 26 listopada 1955 roku został odbudowany.

Teatr Juliusza SłowackiegoEdytuj

Kraków teatr słowacki.jpg

Teatr im. Juliusza Słowackiego

Teatr otwarty 21 października 1893 roku. Budynek teatru utrzymany jest w stylu eklestycznym z przewagą neobaroku (częstym w tym okresie w państwie habsburskim). Tę nową scenę narodową w Krakowie dla zespołu występującego przy ul. Jagiellońsiej zaprojektował Jan Zawiejski. Teatr powstał na miejscu wyburzonego w 1892 kościoła Ducha Świętego. Przed teatrem od 1900 roku stoi pomnik Aleksandra Fredry.

Sanktuarium na ŁagiewnikachEdytuj

Kraków łagiewniki1.jpeg
Sanktuarium Bożego Miłosierdzia na Łagiewnikach związane jest z dzialalnością św. siostry Faustyny. Tam też jest jej grób.

Główny projekt nowej części sanktuarium wykonał w latach 1997-1999 krakowski architekt Witold Cęckiewicz. W skład Sanktuarium wchodzą:

  • zabytkowy zespół klasztorny Sióstr Matki Bożej Miłosierdzia,
  • nowoczesna bazylika Bożego Miłosierdzia,
  • kaplica Wieczystej Adoracji Najświętszego Sakramentu,
  • Dom Duszpasterski,
  • Aula Jana Pawła II,
  • pasaże handlowe,
  • zaplecze duszpastersko-socjalne.
  • oraz jeszcze nie skończone Centrum Jana Pawła II Nie lękajcie się


Łagiwniki2.jpeg

Środek bazyliki

W latach 1999-2002 wybudowano nowoczesną dwupoziomową, elipsoidalną bazylię, nad którą góruje 77-metrowa wieża widokowa. Budowla może pomieścić 5.000 osób (około 1.800 miejsc siedzących). W dolnym poziomie kościoła znajduje się kaplica centralna, poświęcona św. siostrze Faustynie, i cztery kaplice boczne, natomiast obok górnej części bazyliki mieści się kaplica Wieczystej Adorancji Najświętszego Sakramentu.

Konsekracjii dokonał17 sierpnia 2002 roku Jan Paweł II, podczas swojej ostatniej pielgrzymki do Polski. Od 6 marca 2003 przysługuje mu tytuł bazyliki mniejszej.

Łagiwniki3.jpeg

Stary kościół w Łagiewnikach

27 maja 2006 roku, podczas pierwszej pielgrzymki papieża Benedykta XVI do Polski, odsłonięto pomnik papieża Jana Pawla II, umieszczony na wieży widokowej przy bazylice. To już siódmy rzeźbiarski monument papieski w Krakowie.

24 czerwca 2004 roku, w 60. rocznicę Akcjii Wisła, w Bazylice uroczyście poświęcono greckokatolicką Kaplicę Pojednania.

W pobliżu Sanktuarium, na dawnych osadnikach sodowych zakładu Solvay, ma powstać kopiec Jana Pawła II na wzór innych krakowskich kopców. Ma on mieć wysokość około 50 metrów i średnicę podstawy 110 metrów.

Bazylika Świętej TrójcyEdytuj

Kraków kościół trójcy.jpg
Bazylika Świętej Trójcy leży na ulicy Stolarskiej 12, połączona jest z konwentem dominikanów. Konsekracja kościoła miała miejsce 12 marca 1223 roku. Nowy, gotycki kościół i klasztor dominikanie zaczęli wznosić po najeździe Tatarów w 1241 roku. Obok kościoła pierwotnie stała dzwonnica, ale została pochłonięta przez pożar w 1850 roku. Od 1957 kościół jest bazyliką mniejszą. We wnętrzu świątynii znajduje się grób Leszka Czarnego, a także organy na 30 głosów. W kościele znajduje się 10 kaplic z czego najciekawsze to: kaplica św. Jacka, św. Dominika Myszkowskiego oraz Kaplica Różańcowa.

Kopiec KościuszkiEdytuj

Kopiec kościuszki kraków.jpeg

Kopiec Kościuszki

Budowę zaczęto w 1820 roku. Jest to jeden z czterech kopców krakowskich usypanych bohaterom narodowym, poświęcony Tadeuszowi Kościuszce, znajaduje się na najwyższym wzniesieniu wzgórza Sikornik, zwanego też Wzgórzem św. Bronisławy w zachodniej części Krakowa na terenie dzielnicy administracyjnej VII Zwierzyniec. Ważną informacją dla turystów jest to, że Kopiec Kościuszki otwarty jest przez cały rok, oprócz tego przy wejściu stoi Kaplica św. Bronisławy.

Kopiec PiłsudzkiegoEdytuj

Kopiec piłsudzkiego'.jpg

Kopiec Piłsudzkiego

Kopiec Piłsudzkiego jest najmłodszy i największy z czterech krakowskich kopców, usypany na szczycie Sowińca (najwyższego wzniesienia Pasma Sowińca) znajdującego się w lesie Wolskim, w zachodniej części Krakowa na terenie dzielnicy Zwierzyniec. Na szczycie jest płyta z krzyżem legionowym. Budowę rozpoczęto w 1934 roku, a skończono 3 lata później. Z Kopca Piłsudzkiego widać Kopic Kościuszki. Całkowita wysokość to 35 metrów/

Kopiec KrakusaEdytuj

Kopiec krakusa kraków.jpg

Kopiec Krakusa

Kopiec znajdujący się w Krakowie, na prawym brzegu Wisły w dzielnicy Podgórze, usypany na najwyższym wzniesieniu wapiennego zrębu Krzemionek – wzgórzu Lasoty (271 m n.p.m.). Wysokość od podstawy – 16 m, średnica u podstawy 57 m, górna 8 m (wierzchołek płaski), objętość 19100 m³. Z kopcem Krakusa związane są obchody Rękawki. Twórcy, czas powstania i przeznaczenie kopca Krakusa są nieznane. Jan Długosz łączy jego usypanie z osobą Kraka, legendarnego założyciela miasta Krakowa. Opisuje, że pogrzebano go zgodnie ze zwyczajem na szczycie wzgórza, zaś dwaj jego synowie, wykonując jego wolę, wznieśli kopiec na wieczną pamiątkę.

Kopiec WandyEdytuj

Kopiec wandy.jpg

Kopiec Wandy

Kopiec w Nowej Hucie. dzielnicy Krakowa. Jeden z czterech kopców istniejących do dziś w Krakowie. Kopiec zbudowano prawdopodobnie ok. VII - VIII wieku n.e. Wedle legendy stanowi mogiłę Wandy, córki księcia Kraka, której ciało miano wyłowić z nurtów nieopodal przepływającej Wisły. Kopiec wieńczy marmurowy pomnik projektu jana Matejki, ozdobiony kądzielą skrzyżowaną z mieczem oraz napisem „Wanda”.

Więcej od Wikii

Losowa wiki